OnderzoekWereldwijd onderzoek naar TSC

Er wordt wereldwijd heel wat onderzoek gedaan naar Tubereuze Sclerose Complex. In deze rubriek brengen we u een beeld van de algemene evoluties wereldwijd en van de specifieke onderzoeksactiviteiten in België.

1. mTOR inhibitoren - de veelbelovende zoektocht naar een geneesmiddel voor TSC

De voorbije jaren is duidelijk geworden dat mTOR inhibitoren een erg beloftevolle, niet-chirurgische behandelmethode zijn voor TSC.
TSC wordt veroorzaakt door een afwijking in de genen TSC1 (gelegen op chromosoom 9) of TSC2 (gelegen op chromosoom 16). Deze twee genen bevatten de informatie die we nodig hebben voor de aanmaak van twee eiwitten, respectievelijk hamartine en tuberine. Deze eiwitten vormen een natuurlijke rem op een signaalsnelweg in onze cellen die de mTOR-weg (mamalian target of rapamycin) word genoemd. Onze cellen gebruiken deze signaalweg om o.a. informatie over groei en activiteit te verwerken.

Wanneer afwijkingen in hamartine of tuberine de rem op het mTOR signaal wegnemen zullen cellen een verhoogde groei en activiteit kunnen ontwikken en zullen de symtomen van TSC kunnen ontstaan. De met TSC geassocieerde tumoren vertonen zo een verhoogde activiteit van deze zogenaamde mTOR signaalweg.

Sirolimus (ook bekend als rapamycine en Rapamune®) en het synthetisch analoog RAD001 (everolimus of Votubia®), oraal in te nemen geneesmiddellen, grijpen in op deze signaalweg en normaliseren de activiteit van de verstoorde mTOR signaalweg. De werkzaamheid van everolimus bij de behandeling van TSC patiënten werd voor het eerst aangetoond in een studie bij 28 TSC patiënten met een SEGA in de hersenen. Op basis van deze resultaten werd everolimus door de Food and Drug Administration (FDA) in de Verenigde Staten van Amerika en door de European Medicine Agency (EMA) in Europa goedgekeurd voor de behandeling van SEGA’s bij TSC.

Vervolgens werd de werkzaamheid van dit product ook aangetoond in grotere studies voor SEGA’s bij kinderen en volwassen met TSC (EXIST-1 studie), en renale angiomyolipomen en LAM bij volwassen TSC patiënten (EXIST-2 studie).

In de rand van deze studies werd ook een gunstig effect waargenomen op de frequentie van epileptische aanvallen, en op de faciale angiofibromen. De werkzaamheid voor TSC-geassocieerde epilepsie bij kinderen en volwassenen wordt momenteel verder onderzocht in de EXIST-3 studie. De angiofibromen op het gelaat kunnen behandeld worden met zalf die everolimus of sirolimus bevat. In het bijzonder bij prenataal of vroeg gediagnosticeerde TSC patiënten biedt behandeling met mTOR inhibitoren interessante vooruitzichten: men zou door vroeg te starten met de behandeling de tumorgroei in een zo vroeg mogelijk stadium laten stagneren. Echter, meer onderzoek is nodig alvorens sirolimus en/of everolimus op grote schaal kan gebruikt worden voor deze vroege behandeling van TSC.

2. Lopend onderzoek naar Tubereuze sclerose in België

Klinische medicatiestudies

EXIST-3

Dubbel-blind placebo gecontroleerde studie die het effect van everolimus op epilepsie nagaat bij mensen met TSC.

Sponsor: Novartis
Deelnemende centra: UZ Brussel/VUB (PI Prof. Jansen), UZ Leuven/KUL (PI Prof. De Waele), UZ Gent/UGent (PI Dr Verhelst), Hôpital Erasme/ULB, Hôpital St Luc/UCL
Status: inclusie werd afgerond, eerste resultaten worden verwacht in 2016


Academische studies

EPISTOP

Studie die als doel heeft biomerkers te identificeren voor epilepsie bij TSC. Op deze manier hopen de onderzoekers te kunnen voorspellen welke kinderen een hoog risico hebben voor het ontwikkelen van epilepsie zodat ze zo vroeg mogelijk behandeld kunnen worden.

Sponsor: FP7-HEALTH-2013-INNOVATION-1, projectnummer 602391-2
Deelnemende centra: Europese studie met participatie uit Polen (coördinator, klinische studie, fundamenteel onderzoek), België (klinische studie UZ Brussel o.l.v. Prof. Jansen; EEG analyse UZ Leuven o.l.v. Prof. Lagae; fundamenteel onderzoek Chloë Scheldeman onder supervisie van Prof. de Witte en Prof. Lagae UZ Leuven en Prof. Jansen UZ Brussel), Italië (klinische studie, neuropsychologisch onderzoek), Nederland (klinische studie, MRI onderzoek, neuropathologisch onderzoek, fundamenteel onderzoek), Duitsland (klinische studie, fundamenteel onderzoek), Oostenrijk (klinische studie), Frankrijk (klinische studie), Tsjechië (klinische studie), Australië (klinische studie) en de Verenigde Staten (genetisch onderzoek)
Status: Inclusie loopt nog tot eind juli 2016. Kinderen met TSC die jonger zijn dan 4 maanden en nog geen epilepsie ontwikkelden komen in aanmerking voor deze studie.

Informatie via Dit E-mail adres wordt beschermd tegen spambots. U moet JavaScript geactiveerd hebben om het te kunnen zien. of www.epistop.eu.


Registers

TOSCA

Internationaal register met als doel meer inzicht te verwerven in het verloop van tubereuze sclerose en het effect van de verschillende behandelingsmethoden.

Sponsor: Het register werd ontworpen door Novartis in nauwe samenwerking met een stuurgroep van TSC-experten uit verschillende domeinen
Deelnemende centra: Meer dan 250 centra verspreid over 31 landen rekruteerden 2093 mensen met TSC in het register
Status: inclusie werd afgesloten, mensen worden jaarlijks opgevolgd


Samenwerkingsverbanden

  • Pilootproject rond nierproblemen bij TSC op basis van zebravismodel (UZ Leuven, UZ Brussel)
  • Participatie Belgische TSC Werkgroep
  • Participatie jaarlijks Nederlands TSC Expertnetwerk (UZ Brussel, UZ Leuven)

Nuttige informatie

Informatie voor de huisarts, een nuttige brochure om mee te nemen naar je huisarts, want de kans is groot dat hij nog geen eerdere ervaring heeft met TSC! Met dank aan de STSN.

In 2016-2017 verschenen twee opeenvolgende artikels over management en behandeling van TSC in het tijdschrift NEURON (vol. 21 - nr. 9 en nr. 10). Ze werden geschreven door prof.dr. Liesbeth De Waele (UZ Leuven) en prof.dr. Anna Jansen (UZ Brussel) op basis van de Consensus Guidelines waarover hieronder meer informatie. 

De consensus guidelines vormen een richtlijn voor artsen om volgens de recentste wetenschappelijke kennis TSC optimaal te diagnosticeren, te monitoren en te behandelen.
De richtlijn verscheen voor het eerst in 1998, toen er nog veel minder bekend was over de ziekte, en werden het laatste ge-update in 2012 (gepubliceerd in 2013).

Verwijs uw behandelend arts naar:

Filmpjes

be-TSC maakt dankbaar gebruik van het aanbod aan filmpjes van onze zusterorganisaties in Nederland, de Stichting Tubereuze Sclerose Nederland (STSN), en in de Verenigde Staten, de TS Alliance. Op ons eigen be-TSC YouTube-kanaal vindt je aan TSC gerelateerde nieuwsitems en internationale campagnefilmpjes. be-TSC heeft de ambitie ook eigen informatieve filmpjes te maken, die u hier zal terug kunnen vinden.